“Droge lucht is goedkoper te verwarmen” Energiecoaches helpen thuis bij besparen

In Nijmegen-West bezoeken vrijwillige energiecoaches mensen thuis om hen te helpen grip te krijgen op hun energieverbruik. Joost Smits coördineert die groep coaches vanuit welzijnsorganisatie ‘Huis van Compassie’. We spraken hem over waterkokers, ventilatie en een rechtvaardige energietransitie.

Klein gedrag, groot verschil

Joost begon zelf als energiecoach en legde tal van huisbezoeken af. De praktijkverhalen die hij meebracht, zijn illustratief voor het werk. “We hadden een Syrische meneer die de hele dag thee dronk en elke keer een volle waterkoker van 2500 watt opzette voor twee kopjes. Met een metertje hebben we hem laten zien welke piek dat geeft op zijn verbruik, met een tolk erbij, maar die kwartjes vielen wel.”

Het werk richt zich ook op isolatie en ventilatie. “Vochtige lucht kost meer energie om te verwarmen dan droge lucht. Als je ’s ochtends en ’s avonds een kwartiertje goed lucht, ververs je de lucht en blijft de vochtigheid op peil. Dat klinkt tegenstrijdig, je gooit toch de warmte eruit?, maar de gezondheidswinst is enorm, en het scheelt echt op je energierekening.”

Vrijwilligers met technische expertise

Het initiatief is acht jaar geleden opgericht door Adam, een medewerker van het Huis van Compassie. Begonnen als klein project voor statushouders, groeide het uit tot een bredere aanpak van energiearmoede. De vrijwilligers, tegenwoordig vaak mensen die met pensioen zijn gegaan en hun technische kennis willen inzetten, melden zich grotendeels zelf aan.

“Het Huis van Compassie heeft zo’n aantrekkingskracht dat mensen de weg zelf weten te vinden als ze iets willen betekenen. En ze doen het met echte compassie, met oog voor de ander.”

Meer dan de energierekening

Wat Joost opvalt in de gesprekken bij mensen thuis, is dat de energievraag vaak niet de enige vraag is. “We komen regelmatig bij iemand die vijf minuten vragen heeft over de energierekening, maar eigenlijk anderhalf uur wil vertellen hoe het met hem of haar gaat. Die mensen nodigen we van harte uit om langs te komen in het Huis van Compassie.”

Dat huis biedt meer dan energieadvies: er is een repaircafé, een voedselhub, maaltijden, en organisaties als welzijnsorganisatie Bindkracht 10 en Vincentius zijn aangesloten. “Waar wij iets niet doen, weten we wie het wel doet. Het netwerk is gigantisch.”

Rechtvaardige transitie

Joost ziet het werk van de energiecoaches nadrukkelijk als bijdrage aan een rechtvaardige energietransitie. “We geven mensen die niet in de positie zijn om hun woning zelf aan te pakken, omdat ze huren, of zes andere problemen aan hun hoofd hebben, de handvatten om grip te krijgen op hun energieverbruik.”

Tegelijk ziet hij uitdagingen op de horizon. Met name warmtenetten baart hem zorgen: “Het vastrecht is veel hoger dan bij gas. Mensen die nu nog konden besparen op hun verbruik, hebben straks geen grip meer op die vaste kosten. Daar heb ik de oplossing nog niet voor.”

Tip voor andere initiatieven

Zijn advies aan andere wijk- of buurtinitiatieven? “Kijk eerst wat er al is. Er worden fantastische dingen gedaan door het hele land, maar je komt ze soms alleen maar toevallig tegen. Zoek die verbinding op, want samen zijn jullie vindbaar. En houd het authentiek, een klein initiatief van één of twee mensen kan meer vertrouwen wekken dan een grote georganiseerde campagne.”

---

Wil je het volledige gesprek beluisteren? De podcast-aflevering luister je hier >

Op de foto zie je Joost Smits met radiatorfolie en een rol tochtstrips (foto: Rob van der Rijt)

Dit interview is onderdeel van het onderzoeksproject ‘Accelerating Just Climate Transitions in Urban Areas‘ van het Klimaatonderzoek Initiatief Nederland.