“Op woensdag is de koelkast weer leeg” Bij Voedselhub Nijmegen snijdt het mes aan alle kanten
Elke week haalt de Voedselhub Nijmegen duizend kilo voedseloverschotten op bij boeren, stadstuinen en supermarkten...
“Mensen komen voor de deelauto, maar ze blijven omdat het gezellig is”
In heel veel wijken in Nederland komen burgers zelf in actie om duurzaam gedrag gemakkelijk en leuk te maken. Zo ook in Nijmegen-Oost, waar Hartger Wassink voorzitter is van autodeelcoöperatie ZoOost, naar eigen zeggen “de allerleukste autodeelcoöperatie.” Na een gesprek met Hartger begrijp je waar die claim vandaan komt.
Het begon met één oproep in de wijkkrant
Anderhalf jaar geleden plaatste Joris van Meel een stukje in de wijkkrant: wie heeft belangstelling om samen auto’s te delen? Dertig tot veertig huishoudens kwamen naar de eerste avond. Hartger was er vroeg bij, niet als initiatiefnemer, maar als organisator. “Joris is iemand die mensen kan inspireren en meenemen. Ik ben iemand die kijkt: organiseer je dat dan goed?” Een gouden combinatie: Hartger is in het dagelijks leven organisatieadviseur.
Waarom “leuk” het allerbelangrijkste is
Vraag Hartger naar het succes van de coöperatie, en hij komt steeds terug op hetzelfde woord: leuk. “Omdat je met vrijwilligers werkt en die worden niet betaald. De enige opbrengst is dat ze er lol in hebben.”
Je kunt op allerlei plekken een deelauto krijgen: MyWheels, GreenWheels, of gewoon met je buren delen. “Dus om zo’n coöperatie gaande te houden is het echt heel belangrijk dat je erop let hoe leuk mensen het vinden.”
Drie rollen, één gemeenschap
ZoOost telt veertig huishoudens en vijf elektrische auto’s. Wat de coöperatie bijzonder maakt, is dat leden niet alleen klant zijn. Hartger onderscheidt drie rollen: gebruiker (auto reserveren via de app), vrijwilliger (zo’n twintig mensen die actief meedraaien) en lid. Die laatste rol vindt hij de belangrijkste. “Je draagt verantwoordelijkheid voor het geheel. De coöperatie is van ons.”
Het verschil met een commerciële aanbieder? “Als MyWheels failliet gaat, ga je naar een andere. Daar heb je geen gevoel bij. Bij onze coöperatie heb je dat gevoel wél.”
Twintig auto’s minder in de straat
De coöperatie least uitsluitend elektrische auto’s bij een regionale leasemaatschappij. Leden die meedoen, verkopen soms hun eigen auto. In het eerste jaar deelden ze trots foto’s van lege parkeerplekken in de appgroep. Inmiddels zijn er zo’n twintig privéauto’s verdwenen.
“Misschien weinig op een stadsdeel waar 20.000 mensen wonen. Maar het is een praktische oplossing die aantoonbaar werkt.” En misschien wel het belangrijkste: “We hebben het zelf gedaan. Er is niet een order van de gemeente gekomen. Omdat wij dit zelf leuk vinden, hebben we zelf het besluit genomen.”
Ruimte, geld en de toekomst
Een grote versneller is ook economisch van aard, zegt Hartger nuchter. Stijgende energieprijzen maken elektrisch rijden aantrekkelijker. “Ik zou anders willen, maar wanneer iets meer geld kost gaan mensen op zoek naar alternatieven.”
Daarnaast speelt ruimte een cruciale rol. Nijmegen-Oost heeft smalle straatjes met oude huizen, niet ingericht op het huidige autogebruik. “Te veel auto’s geparkeerd. Te druk, te lelijk, kinderen kunnen niet spelen.” Hartger gaat verder: “Waarom stellen wij als maatschappij gratis parkeerfaciliteit beschikbaar als je vervoer ook op een andere manier kunt regelen? Niemand schreeuwt moord en brand dat de gemeente heel veel geld laat liggen door parkeerplaatsen gratis weg te geven.”
De hobbels onderweg
Het pad verliep niet zonder hobbels. Bij de overgang van proeffase naar zelfstandige coöperatie bleek dat de leasemaatschappij contracten niet zomaar wilde overzetten. “Toen zaten we van het ene op het andere moment zonder auto.”
Met hulp van de landelijke coöperatie DEEL en het bedrijf Onze Auto kwamen ze erdoorheen, maar het kostte maanden intensief werk. Ook financiële drempels bleken verrassend groot: BTW-verplichtingen, en banken die geen coöperatie als klant willen. “Van de vijf grote banken nemen er maar twee of drie je aan. Coöperaties vinden ze te ingewikkeld. Dat is eigenlijk gewoon heel vreemd.”
Tips voor startende initiatieven
Zoek aansluiting. De landelijke coöperatie DEEL (wijzijndeel.nl) helpt lokale initiatieven opstarten met jarenlange ervaring. “Ga niet in je eentje het wiel uitvinden.”
Zoek steun bij de gemeente. “Heel veel gemeentes zijn bereid mee te denken, omdat minder auto’s op straat voor iedereen goed is.”
Zorg voor een gemengd team. Kartrekkers die enthousiasmeren, organisatoren die details regelen, en mensen die een bijeenkomst leuk maken.
Maak het leuk. Organiseer een testrit-dag in het park. Stoelen, wat te drinken, kinderen in de speeltuin. “Meer hoeft het niet te zijn. Er is ontmoeting, mensen leren elkaar kennen. En dat bindt al.”
Beluister hier het hele gesprek met Hartger Wassink.
Dit interview is onderdeel van het onderzoeksproject ‘Accelerating Just Climate Transitions in Urban Areas‘ van het Klimaatonderzoek Initiatief Nederland.
